Impaction ondersteunt ADED en AJEPAD bij het werken aan zelfredzaamheid, insluiting en gezondheid van kinderen en jongeren met een beperking in Uvira, Goma en Baraka.
Het Tunafasi project in Oost-Congo
Impaction werkt in Oost-Congo samen met de lokale partner ADED (Appui au Développement de L’Efant en Détresse). De directeur van ADED en de programmamanager zijn in 2018 naar Nepal gereisd om het Inspire2Care programma van Karuna Foundation te leren kennen. Na een haalbaarheidsonderzoek in 2019 is het Tunafasi programma in 2020 in Uvira van start gegaan met als doel het leven van 1200 geïdentificeerde kinderen met een beperking te verbeteren en geboorteafwijkingen te reduceren. In 2022 is het programma opgeschaald naar Goma en Baraka, waar lokale partner AJEPAD (Association des Jeunes Actifs pour la Paix et le Développement) het programma implementeerd.
Wat doet ADED in Uvira, DR Congo?
ADED is in 2003 opgericht door Gilbert Mututsi. Van 2003 tot 2010 hanteerde ADED een individueel gerichte kindhulp aanpak. Daarna zijn ze overgestapt naar een community aanpak:
Individual
Community
"Van een kindgerichte aanpak in de jaren 2004-2009 heeft ADED veel geleerd: dit soort projecten zijn niet alleen niet duurzaam, maar creëren ook verdeeldheid tussen de kinderen en ouders die worden ondersteund en de andere families in de gemeenschap. Evenzo heeft het aangetoond dat dit soort projecten ouders afhankelijk maken. Uit deze lessen concludeerde ADED dat de rol van ouders, de gemeenschap en verzorgers essentieel is voor de bescherming en bevordering van het recht van het kind. Ouders en de gemeenschap kennen als geen ander de problemen van het kind en zijn er verantwoordelijk voor deze op te lossen. In de samenwerking met andere actoren rond 2016 realiseerden we ons dat er een categorie van sterk kwetsbare kinderen is, kinderen met een handicap, die niet in onze programma's worden meegenomen. Kinderen met een handicap zijn zeer kwetsbaar en worden gediscrimineerd, in de steek gelaten, getroffen door ziekte, verwaarloosd en hebben geen gelijke kansen. Dit is ADED’s leitmotief voor een meer inclusieve, kindgerichte gemeenschapsontwikkeling. Dit is ook de reden waarom we Betteke de Gaay Fortman hebben benaderd, indertijd directeur van Karuna Foundation Nederland."
Het Tunafasi-programma
Tunafasi betekent in het Swahili “We all have a place”. Het project is ontstaan vanuit een samenwerking met Gilbert Muturutsi uit Uvira, een provinciestadje in Oost-Congo. Door zijn organisatie zijn er in de loop van 2019 en begin 2020 in totaal 1200 kinderen met een beperking geïdentificeerd. De ambitie is om het leven van deze kinderen, hun ouders en de gemeenschap blijvend te veranderen. Deze aanpak is in Nepal inmiddels bewezen middels het Inspire2Care programma dat door Karuna Foundation is ontwikkeld. Het wiel wordt dus niet opnieuw uitgevonden. Tunafasi heeft de volgende waarden hoog in het vaandel:
Gelijkwaardigheid
Niemand blijft achter
Ieder kind is er één
Visie Tunafasi
Het Tunafasi programma werkt aan het vergroten van de zelfredzaamheid, insluiting en gezondheid van kinderen en jongeren met een beperking in Uvira, Goma en Baraka (Noord- en Zuid Kivu). Want wie gezond is, kan deelnemen aan de maatschappij en kan zelfredzaam zijn en ontsnappen aan armoede. Tunafasi wil de levens van kinderen met een beperking blijvend veranderen. Er wordt gewerkt aan het toegankelijk maken van medische zorg en onderwijs voor de meest gemarginaliseerden, dus ook voor ouders en kinderen met een beperking. Deze groep wordt vaak gediscrimineerd en buitengesloten. Zelfredzaamheid en lokale inbedding van de activiteiten is essentieel voor blijvende veranderingen. Om die reden versterken de lokale organisaties ADED en AJEPAD, waarmee Impaction samenwerkt, de publieke gezondheidszorginstaties (Health Zones – een geografisch gebied met een centraal ziekenhuis) en werkt samen met ouders, gemeentebesturen, en scholen. Zij zijn uiteindelijk degenen die verantwoordelijk zijn voor de meest kwetsbaren in hun omgeving. Het doel van het Tunafasi-programma is dat binnen 5 jaar het programma door kan gaan zonder de externe steun vanuit Nederland, en volledig gedragen wordt door de gemeenschap in DR Congo.
Kern Tunafasi
Het programma is gebaseerd op de vijf onderling verbonden componenten van de WHO Community Based Rehabilitation (CBR)-matrix (gezondheid, onderwijs, levensonderhoud, sociaal en participatie). Om levens te veranderen is het noodzakelijk om aan al deze vijf pijlers tegelijkertijd te werken.
Community Based Rehabilitation maakt deel uit van het beleid van het Ministerie van Gezondheidzorg in DR Congo. Echter, van alle 522 health zones die er in het gehele land zijn, wordt CBR uitgevoerd in slechts 34 health zones, waarvan ook alleen de medische component. Door de effectiviteit van ADED is Uvira de eerste health zone in DR Congo waar alle 5 componenten van CBR zijn opgenomen in de gezondheidszorgvoorzieningen, wat nu ook gebeurt in Goma en Baraka (3 Health Zones in Totaal hebben CBR in hun basis gezondheidszorgpakket).
In de gehele provincie van Noord- en Zuid-Kivu, waar Uvira, Goma en Baraka liggen, zijn er in totaal 52 health zones. ADED heeft de ambitie om het Tunafasi programma de komende jaren op te schalen naar de overige 49 Health Zones in Noord- en Zuid-Kivu. De focus hierbij ligt op financiële en structurele duurzaamheid met een sociaal-ondernemende benadering.
Het Tunafasi-programma werkt toe naar duurzame acceptatie en participatie van 1200 kinderen en jongeren met een beperking in Uvira. In Goma betreft het 545 kinderen en jongeren en in Baraka 693 kinderen en jongeren met een beperking. Hiertoe wordt gewerkt aan een omgeving die deze kinderen omarmt, steunt en insluit. Het programma richt zich op het vergroten van acceptatie van kinderen met een beperking door de ouders en de gemeenschappen en op het verbeteren van de zorgverlening en het aanbieden van inclusief onderwijs. Een ander doel is preventie; het reduceren van vermijdbare geboorteafwijkingen. 70% van de handicaps kan worden vermeden door te werken aan veilige zwangerschappen, veilige bevallingen en een veilige kindertijd. In 2021 is een begin gemaakt met het versterken van de moeder- en kindzorg.
ADED werkt in Uvira samen met de gemeente, de publieke gezondheidszorg, het Rode Kruis, Humanity Inclusion, orthopedisch centrum Heri Kwetu, de organisatie van mensen met een beperking Haki Yetu, en Centre Bethanie.
Fotogalerij - Tunafasi DR Congo
Bovenstaande foto’s weergeven kinderen en jongeren met een beperking en hun families in Oost DR Congo. Op de afbeeldingen zijn kinderen en jongeren te zien die rehabiliterende zorg hebben ontvangen. Daarnaast laat het ook andere activiteiten zien op het gebied van onderwijs, inkomen en sociaal. – Democratische Republiek Congo, ©ADED.
Video - Werkwijze ADED
In de video is te zien hoe kinderen en jongeren met en zonder een beperking samen spelen tijdens activiteiten georganiseerd door ADED. Te zien is hoe kinderen met elkaar interacteren en plezier hebben. ADED organiseerd deze speelactiviteiten om de acceptatie en inclusie van kinderen en jongeren met een beperking in de lokale gemeenschap te vergroten. Daarnaast bevordert het ook de sociale ontwikkeling van ieder kind en brengt mensen bij elkaar. – Democratische Republiek Congo, ©ADED.
Hoe kan Impaction ADED versterken?
ADED heeft aangegeven op de volgende gebieden meer kennis en vaardigheden nodig te hebben voor een goede uitvoering van het Tunafasi programma:
- Verankering van ondernemende aanpak in het lange-termijn plan bij de uitvoering
- Leren en integreren van innovatieve manieren van plannen, rapporteren en communiceren
- Ontwikkelen van een Planning-, Monitoring-, Evaluatie- en Leersysteem met heldere indicatoren en te verwachten impact
- Ondersteuning bij het zoeken naar lange-termijn financiering (gemiddeld 150.000-200.000 euro per jaar). Zelf heeft ADED ook goede contacten met externe fondsen. BEZEV uit Duitsland steunt een inclusieve school in Uvira. Het Liliane Fonds steunt capaciteitsversterking van ADED en medische zorg voor kinderen met een beperking in Uvira, als onderdeel van het Tunafasi programma.
- In Nederland is het gelukt een aantal investeerders te enthousiasmeren die hebben toegezegd het programma onder bepaalde voorwaarden de komende jaren te blijven steunen. Hiermee is het financiële fundament gelegd om dit programma in Uvira de komende jaren te kunnen voortzetten. Tijdens een bijeenkomst met de investeerders in september 2021 en juli 2021 zijn de verwachtingen en uitdagingen op de korte en lange termijn besproken. Daar werden de volgende 3 onderwerpen als aandachtspunten benoemd: capaciteitsversterking van ADED in het ontwikkelen van bewijsvoering, onderzoek naar de effectiviteit van het programma via de DALY en QALY methodologie, haalbaarheid van de exit-strategie in Uvira, binnen de tijdspanne van 4 jaar.
